איך מוז דערציילן וואָס האָט שבת פּאַסירט אין שוהל ווען מען איז געוואויר געוואָרן אַז איך בין מיטאַמאָל געוואָרן אַ שרייבער אין אַלגעמיינעם זשורנאַל. ס’האָט זיך אָנגעהויבן ווען אַ איד איז צו מיר צוגעקומען, ‘נו, ווי אַזוי שפּירט זיך עס צו זיין אַ שרייבער?’ צו מיין מזל בין איך געווען אין מקווה און איך ענטפער יענעם אַז ס’איז זיכער אַן עלייה לגדולה און מוחלין לו על כל עוונותיו, פונקט ווי אַ חתן ביום חופּתו.
איך בין אַרויפגעקומן אין שוהל מיט די פיאות נאָך טראָפּענדיק און עס באַפאַלט מיר אַ איד ‘האַאַאַ, מזל טוב, פּשיאַ, וואָס רעדסטו, איך האָב עס געלייענט, איך זאָג דיר! ס’איז עפעס מוראדיק’, און ער כאַפט מיר ביי דער האַנט. איך זאָג אים ‘איין מינוט, איך האָב מיך נאָכנישט געוואַשן די הענט פון דער מקווה’, אָבער אַז אַ איד שטרעקט נאָר אויס אַ האַנט קומט שוין האַלב דער שוהל צו לויפן צו זען מאי קא משמע לן, וואָס גיט מען דאָרט צו הערן. ‘וואָס איז?’ פרעגט איינער, ‘ערגעץ געווען? אַזוי, אַ מזל טוב גאָר! וואָס האָט ער געהאַט? וואָס? אַ שרייבער געוואָרן אויף דער עלטער? ווער האָט אים דערציילט אַז ער קען שרייבן?’ הוא מותיב לה והוא מפרק לה, ‘קוויטלעך שרייבט ער אַוודאי’, און דער עולם האָט עפּעס באַזונדערס הנאה געהאַט.
איך קום אַריין אין בית-מדרש און די מזל-טובס גיין אַ גאַנג. איינער זעט אַז מען גיט אַ האַנט, גיט ער אויך. פאַרוואָס נישט? מהנה זיין אַ איד. נאָך איינער, ‘אַ שידוך? אַ זון? אַ טאָכטער?’ און איך זאָג: ‘ניין, געוואָרן אַ שרייבער’ און ער שמייכלט ווי עס איז אים נישט איינגעפאַלן אין זיין לעבן אַז אויך אויף דעם איז מזל-טוב גוט.
אַז האַלב שוהל לויפט געבן אַ האַנט איז דער אַנדער האַלב צו מיר אויסגעדרייט, און מ’קוקט אויף מיר. וואָס גענוי צו זען, איז שווער צו וויסן, אָבער מען האָט זיך געמאַכט כלערליי רמזים צו געוואויר ווערן וואָס טוט זיך דאָ. קומט צו לויפן אַ יונגערמאַן אָנגעטאָן מיטן טלית, מיט איין האַנט האַלט ער ביידע זייטן פון זיין טלית אונטער זיין גאָמבע און מיט דער אַנדער האַנט מאַכט ער אַהין און אַהער, און די אויגן נוצט ער צו צייגן אויף מיר מיט אַ רמז וואָס אין דער “אסור-לדבר” שפּראַך מיינט עס, ‘וואָס איז מיט אים אַ מעשה?’
איידער איך גיב איבער וואָס דער תרצן האָט געהאַט צו זאָגן איז כדאי זיך אָפּצושטעלן פאַר אַ מינוט און באַטראַכטן די טיפקייט הינטער דעם אסור לדבר שפּראַך. אויף איסלאַנדיש זאָגט מען אַז ס’זענען דאָ דריי הונדערט ווערטער פאַר שניי. צוליב דעם אוודאי וואוינען דאָרט נישט צופיל אידן, ווייל דער וועלכער האָט אַ אידישע קאָפּ האָט אויסגערעכענט אַז דאָס האָבן זיי געמאַכט כדי צו קענען געבן דריי הונדערט “ווייאָליישענס” אַז מען קערט נישט אויס דעם שניי, אַזאַ סאָרט “לעבור עליה בשתי לאווין” אויף אונדזער תלמודישן זשאַרגאָן. וויבאַלד אַז “טיקעטס” און “ווייאָליישענס” זענען באַשאַפן געוואָרן בלויז אויף גרוי צו מאַכן אידישע בערד לוינט זיך נישט וואוינען דאָרט, ווייל דער עשו פון איסלאַנד איז ממש דער זעלבער פון עשו שונא ליעקב.
ואם תאמר אַז די דריי הונדערט ווערטער אויף שניי זענען מחמת ווייל ס’שנייט אַ סאַך און ס’זענען דאָ אַ סאַך סאָרט שנייען, איכא למפרך פון טשאָלנט. ס’איז בלימצא אַז איין טשאָלענט זאָל האָבן דעם זעלבן טעם ווי אַ צווייטער, און פונדעסטוועגן איז דאָ בלויז איין נאָמען, טשאָלענט...
על-כל-פנים, די איזלענדער האָבן איין חפץ, שניי, און זיי גיבן עס דריי הונדערט נעמען. אויף דער אסור לדבר שפראַך איז דאָ איין וואָרט - נו -- און דריי הונדערט פּשטים איז ווייניק געזאָגט.
למשל, ‘נו’ קען מיינען אַז ס’זענען שוין דאָ ששה מתפללים און מען קען זיך שטעלן שמונה עשרה. ‘נו’ קען מיינען אַז צוריקנעמען פון דעם שנאָרער אַ האַלבן דאָלער פאַר אַ דאָלער איז נישט גענוג און זיי מוחל גיב אַהער נאָך אַ קוואָדער. ס’קען מיינען איך האָב איבערגעלאָזט מיין בערזל אין דער היים און איך וועל דיר מאָרגן אָפּגעבן. ביים שבת טיש מיינט עס אַז ס’פעלט דער מעסער אָדער די זאַלץ; ביים סדר, ‘שיק, זיי מוחל, אַהער די חרוסת’. ביי תקיעת שופר אַז דער שברים תרועה איז נישט געלונגען און מען דאַרף איבערבלאָזן, און נאָך המפּיל - אפשר ברענגסטו היינט ביינאַכט די נעגל וואַסער...
דאָ לעניננו מיינט עס, ‘וואָס איז דאָס פאַר אַ מזל טוב?’ דער תרצן מאַכט מיט זיינע פינגערס ווי עמעצער וואָס האַלט אַ פעדער און רוקט עס אַהין און צוריק, אָבער דער מקשן מיט דער האַנט אונטער דער גאָמבע פאַרקנייטשט זיינע אויגן און רוקט זיין אויבערשטע ליפּ נענטער צו זיין נאָז, כלומר איך האָב נישט קיין אַנונג וואָס דו מאַכסט מיר מיט די הענט. נעמט דער תרצן אַרויס אַ תורת משה פון דער שאַפע און ער מישט אויף דעם שער בלאַט און ער ווייזט אויף דער משפחה נאָמען פון דעם בעל מחבר, ‘סופר’, און די אויגן וואַרפט ער אין מיין ריכטונג.
ויהי כשמוע המקשן הדברים האלה אַז ר’ קטלא איז גאָר אַ סופר געוואָרן האָט ער אַ שפּרונג געטאן אַזש זיין האַנט האָט אָפּגעלאָזט זיין טלית און דער טלית האָט זיך אַראָפּגעגליטשט מיטשלעפּענדיק די יאַרמולקע. ווער ווייסט דען נישט אַז ווען ס’פאַלט ביי אַ איד אַראָפּ די יאַרמולקע קומען אידן צו לויפן פון אַלע זייטן העלפן אויפצוהייבן דעם קאַפּל פון דער ערד? שטיין אַ באַנדע אידן און דער מקשן האַלט איין האַנט אין ספר און מיט זיין אַנדער האַנט רוקט ער אַראָפּ זיין רוקן זען וואוהין די יאַרמולקע איז אים נעלם געוואָרן. דערנאָך ציט ער אַראָפּ זיין אַרבל און האַלט עס איבער זיין קאָפּ און זיין קליינער פינגער שטעקט זיך אַרויס און שאָקעלט זיך אויף מיר אַזוי ווי ביי וזאת התורה.
ער האָט געמיינט אַזוי ווייט צו זאָגן אַז אויב איך וועל נישט גיין אין מקווה פאַר יעדער שם הוי”ה, וועלן מיינע ספרי תורה האָבן אַ דין פון ספר תורה שכתבו מין. מען האָט אים איידלערהייט מסביר געווען אַז נישט אַ סופר נאָר אַ שרייבער, נישט אַ ספר תורה נאָר אַ צייטונג און נישט דברים שבקדושה נאָר דברים של מה בכך.
ביז איך בין אַרויס פון שוהל זענען שוין צו מיר צוגעקומען אַ פּאָר אידן מיר ראָטן וואָס איך זאָל שרייבן. איינער זאָגט איך זאָל שרייבן וועגן אריאל שרון, נאָך איינער זאָגט אַז ס’איז שרעקלעך מיט די טיקעטס און אַז איר הייבט אָן רעדן וועגן טיקעטס איז נאָך ערגער ווי מציצה בפה. יעדערער האָט אַ מעשה וואָס בדרך כלל איז איינס פון צוויי: אָדער פון דעם אַנטיסעמיט וואָס האָט להכעיס אים געגעבן אַ טיקעט, ווען ס’זענען געווען איך ווייס וויפיל אויטאָמאָבילן, אָדער ווי ער האָט זיך אַרויסגעדרייט פון צאָלן דעם טיקעט. אַז ס’האָט זיך אָנגעהויבן נאָך אַ דערציילונג האָב איך אָנגעכאַפט מיין אינגל און מיר זענען אַהיים געגאַנגען קידוש מאַכן.
אַז ס’איז מיר אַריין אין קאָפּ אַ שמיני שבשמינית פון די אַלע קאָמפּלימענטן, האָט עס מיין זון מיר ערליידיקט. אויפן וועג אַהיים דערציילט ער מיר וועגן אַ סיום וואָס מען גייט באַלד מאַכן אויף מסכת עירובין. ער לייגט צו, ‘טאַטי, דו האַלטסט נאָך דף ב’ אין ברכות, אמת?’
‘נישט ממש’, האָב איך אים געזאָגט.
‘אַה, דו האַלטסט דף ה’’.
----------
*) קטלא קניא’ס ערשטער אַרטיקל אין אַלגעמיינעם זשורנאַל, “מוצאי אתה בחרתנו”, האָט זיך אָפּגעדרוקט אין לעצטן נומער פון זשורנאַל.
טוט דאָ אַ קוועטש, זייט אַזוי גוט, און אַבאָנירט דעם "אַלגעמיינעם זשורנאַל". | 
