לעצטנס האָט זיך געמאַכט אַ גוטער שידוך וואָס אין פּרינציפּ וואָלט גוט געווען. ביידע משפּחות זענען חסידיש אָבער בעלב’יש, כלומר, די מענער גיין מיט דעם לבוש, די ווייבער און טעכטער טוען זיך אָן במיטב הארץ; ביידע ווייסן ווי אַזוי צו געניסן פון עולםהזה און ביידע גלייבן אין עולם הבא, אָבער שטרענגן זיך צו דעם צופיל נישט איבער.
לא היו ימים טובים לישראל כחמשה עשר באב, זאָגן אונז די חז”ל. און וואָס איז די שמחה? שבהן בנות ישראל יוצאות. קאַרג נאָך תשעה באב, דער טרויעריקסטער טאָג אין אונזער לוח, און באַלד וויל מען מקיים זיין עוד ישמע בערי יהודה ובחוצות ירושלים, קול ששון וקול שמחה, קול חתן וקול כלה. טאַקע ווייל נאָר ביי אונז אידן זענען שבת חזון און שבת נחמו שכינים. טאַנץ, אָבער צוברעך אויך אַ טעלער; קלאָג אָבער דו ביסט פּטור פון אַ תפילין ביי שחרית.
אין אמתן אָבער, מיט שידוכים איז דער תשעה באב גאַנץ אַ פּאַסענדיקער שכן צום חמשה עשר באב, ווייל מען קען דורך גיין עטלעכע חורבנות ביז מען קומט אָן צום ריכטיקן זאַך. און צו דעם וועל איך דערציילן וואָס עס טוט זיך ביי אונז אין פאַמיליע.
מיין שוועסטער האָט אַ טאָכטער. זי איז אַ בא בשנים און נאַטירלעך דאַרף מען מיט איר אַ שידוך טאָן. נישט געפערלעך: מען האָט שוין אַזוינס געהערט. דער פּראָבלעם איז אַז זי האָט באַקומען אַ נאָמען פון אַ שטיקל מאָדערן מיידל און פון דעם קען אַרויסקריכן די האָר. פאַרוואָס מאָדערן? און פאַרוואָס אַ שטיקל?
לכתחילה איז זי געגאַנגען אין אַ היימישע שולע, וואו מען בילדערט אויס צוקונפטיקע אידישע מאַמעס אַנטקעגן צו גיין משיחן מיט זיי אויסלערנען ווי צו קאָכן און נייען, ווי צו בויען אַ כשרע, פיינע אידישע שטוב. איז אָבער מיין שוועסטער און שוואָגער איינגעפאַלן, אייגענטלעך מער מיין שוועסטער ווי איר מאַן, אַז זייער טאָכטער זאָל גיין אַביסל טועם זיין פון וואָס די וועלט האָט צו פאַרמאָגן. אויף דעם האָבן זיי איר געשיקט צו אַ סעמינאַר וואו עס קומען מיידלעך נישט בלויז פון ניו יאָרק, ניו דזערזי, מיאַמי און לאָס אַנדזשעלעס און די פּאָר אַנדערע היימישע עיר ואמ’ס, נאָר אויך פון אַלאַבאַמאַ, אָהייאָו און קענטאָקי. בקיצור אַזעלכע שטאַטן וואו די אבות הקדושים האָבן נישט אויסגעטראָטן און די אמהות האָבן נישט אויסגעיאַכנעט.
אַז זי איז אַהיים געקומן דער ערשטער בין הזמנים האָט מען שוין באַלד געזען אַז פּנים חדשות באו לכאן. זי האָט דערציילט אַז ביי איר אין סעמינאַר זענען דאָ מיידלעך וואָס האָבן טעלעוויזיעס אין דער היים, זיי גיין מוצאי שבת זען מואוויס, אָבער דאַוונען דריי מאָל אַ טאָג. זי זאָגט אַז בשעת ווען זי, די כלומרשטע אמתע בת ישראל, דרייט זיך אויס אויפן צווייטן זייט, דאַווענען זיי שוין שחרית מיט קרבנות און בוקן זיך ביי מודים ווי נאָר אַ אידענע קען.
די מאַמע הערענדיק אַזוינס האָט געקוועלט אַז סוף כל סוף האָט זי אַן אויפגעקלערטע טאָכטער און זי האָט געזויפט יעדעס וואָרט. זי האָט אויך געהאַט ספקות צי האָט דאָס טאַקע געדאַרפט גיין צוזאַמען מיט אַזאַ לייכטשעצונג צו אידישקייט. דער טאַטע, ווייטער, האָט נישט געוואוסט וואו זיך אַהינצוטאָן. ער האָט איר געבעטן אַז ווען מען גייט צום באָבן זאָל זי נישט דערציילן פון די סאָרט חברטעס, נאָר זי זאָל נאָכזאָגן מעלות פון אַנדערע מער היימישע. זיכער צו מאַכן, האָט ער געפרעגט בניחותא, ´עס זענען דאָך דאָ מיידלעך פון היימישע שטיבער אויך? אוודאי, וואָלסט דיך נישט אַהין געגאַנגען ווען נישט.´
די שדכנים ווייסן אָבער בעסער און שמעקן אויס אַ נבלה אפילו פון חוץ לעיר. קיין היימיש בחור האָט איר שוין נישט געוואָלט. זי האָט זיך געטראָפן מיט איין בחור, איז זי אַרויסגעקומען פון דער באשוי אַז ער איז אַ בייבי. ביי אַ צווייטן האָט זי געזאָגט אַז זי איז מסכים אים צו טרעפן אַ צווייט מאָל. די מחותנים, הייסט עס פּאָטענציאַלע מחותנים, האָבן איר געלאָזט וואַרטן אַ פּאָר טעג, און דערנאָך געזאָגט אַז זיי ווילן זיך מיישב זיין איבער שבת צי זיי זענען מסכים אַז זייער זון זאָל איר ווידער טרעפן. כאילו זיי דאַרפן אירע טובות. מיין שוואָגער האָט באַשלאָסן איבער שבת אַז ער וועט זיי נישט נאָכלויפן און אַז זיי ווילן אים וועלן זיי אים שוין טרעפן. ער איז געזעסן אויף שפּילקעס גאַנץ זונטיק, נישט אַרויסלאָזענדיק דער סעל פון זיין האַנט פאַר אַ תוך כדי דיבור. אַז ער האָט געזען אַז דער רעסעפּשן איז שוואַך איז ער באַלד געלאָפן וואו ער קען זיכער זיין אַז אַ געלעגנהייט וועט חלילה נישט פאַרזויערט ווערן.
צום סוף איז אָנגעקומן דער קאָל שפּעט זונטיק ביי נאַכט. אויפן עקראַן פון זיין סעל האָט ער געזען אַז עס איז דער שדכן און ער האָט יעדן אַרויסגעטריבן פון דעם צימער כאילו מען גייט מזכיר נשמות זיין. ער האָט געזאָגט האַלו´און געמאַכט ווילדע העוויות מיט די הענט, די לעצטע פון זיינע אַכט תכשיטים אַרוסצוטרייבן, און זיין פרוי האָט פאַרקלאַפּט די טיר פון אינעווייניק. נאָך צוויי מינוט שרייט ער אויס מזל טוב, ברוך השם, זאָל זיין מיט מזל... ניין, חלילה, איך האָב נישט קיין טענות, וואָס איז באַשערט איז באַשערט´. זיין פרוי לחשט אים אַריין,´וואָס, ער איז אַ חתן געוואָרן? מיט וועם?´און ער מאַכט איר צוריק מיט די הענט כאילו, דו זעסט נישט איך רעד אויפן טעלעפאָן? ווען דאָס האָט נישט געהאָלפן האָט ער זיך אויסגעדרייט צום וואַנט זי זאָל אים נישט מסיח דעת זיין.
ער האָט אַראָפּגעלייגט דאָס טרייבל און האָט איר דערציילט אַז דער בחור פון וועמען זיי וואַרטן אַ תשובה איז אַ חתן געוואָרן. זי איז געוואָרן להשמיד אַז זיי האָבן דווקא נישט געגעבן אַן ענטפער ווייל זיי האָבן געוואָלט רעזערווירן מיין פּלימעניצע ביז ווי לאַנג זיי וועלן זען צי דאָרט וועט זיך עס אויסאַרבעטן. ביי דיני ממונות מוז מען געבן אַ קרעדיט קאַרטל צו האַלטן אַ פּלאַץ, מה-שאין-כן בלוט מעג זיין הפקר.
´נו, לאָמיר שוין הערן מיט וועם?´האָט זי זיך געוואָנדן צום מאַן. איך האָב אים דווקא נישט געפרעגט´ האָט ער געענטפערט, איך האָב נישט געוואָלט אַז דער שדכן זאָל מיינען אַז איך בין נייגעריק צו הערן. שוין וואָס איז באַשערט איז באַשערט. אָקיי, עס איז שפּעט, איך וויל נאָך כאַפּן א מעריב.´
פאַר מיין שוועסטער איז איבערגעבליבן אָנצורופן ערשט איר מאַמע און דערנאָך איר שוועסטער, זיך אויסרעדן דאָס האַרץ אַז ווען עפּעס קומט אונטער כאַפּט מען עס באַלד אויס און דערווייל ווערט די מיידל עלטער. זי באַקומט אַ שלעכטן נאָמען פאַר אַ מאָדערן מיידל און עס פאַלט איר איין אַז זי וויל זיך לערנען פירן אַ קאַר. די עלטערן ווייסן זיך נישט וואו אַהין צו טאָן.
דאָס אַלעס איז בבחינת ‘די מעשה ביז אַהער, אַצינד לייענט ווייטער’.´
לעצטנס האָט זיך געמאַכט אַ גוטער שידוך וואָס אין פּרינציפּ וואָלט עס געקענט פאַרווירקלעכט ווערן. דער בחור וואָלט געקענט מיט איר פּאַסן. ער געהערט צו דער זעלבער חסידות ווי מיין שוואָגער, ביידע משפּחות זענען אַזוי חסידיש אָבער בעלבתיש, כלומר, די מענער גיין מיט דעם לבוש, די ווייבער און טעכטער טוען זיך אָן במיטב הארץ; ביידע ווייסן ווי אַזוי צו געניסן פון עולם הזה און ביידע גלייבן אין עולםהבא אָבער שטרענגן זיך צו דעם צופיל נישט איבער.
איינער, מיין שוואָגער, האָט לעצטנס אָנגעהויבן קומן צו אַ שיעור און מען זעט אים שוין מער נישט אויף דער גאַס אָן אַ קאַפּעליטש און רעקל, בשעת ווען דער אַנדער האָט בלויז אויפגעגעבן זיין קאָלירטע העמד צוליב דעם בא-בשנים אין זיין פאַמיליע.
דער שידוך זעט אויס אַ כשר טאָפּ און אַ כשר לעפל. איז אָבער אַזאַ פּראָבלעם: אויף דעם פאָטער פון דעם בחור דערציילט מען מעשים אשר לא יעשו. יש אומרים אַז ער דרייט זיך אין נישט קיין כשרע ערטער און דרייט זיך גאָר מיט פרעמדע... אַנדערע זאָגן, זיי נישט אַ נאַר. ביסט משוגע? ער טוט אַזאַ זאַך? זיינע שונאים האָבן עס אויסגעטראַכט ווען ער האָט אויפגעמאַכט זיין מעבל געשעפט האַרט קעגן איבער אַ גערער יונגערמאַנס געוועלב און די גערער האָבן זיך אויף אים פאַרלייגט.´
פאָרט ער אָבער כסדר צו אַטלאַנטיק סיטי, און אויף דעם זענען דאָ כשרע עדות. איך מיין כשר ווען נישט די עדות אַליין זענען אויך משחק בקוביא. יש אומרים, אַז מען האָט אים שוין געזען אין לאַס ווייגעס אויך. זאָל דער אויבערשטער אויסהיטן.
מיין שוואָגער זאָגט אַז ער איז מסכים, וויבאַלד דער בחור איז אַן ערלעכער און אַן איידעלער. יענער מוטשעט זיך אויך וועגן זיין אייגן פּעקל און ער האָט שוין אַליין געפרעגט מיין שוואָגער, אָן קיין שדכן אינדערמיט, צי עס איז דאָ וואָס צו רעדן. מיין שוועסטער וויל אָבער נישט הערן. זי זאָגט אַז זי קען נישט גיין אונטער דער חופּה מיט אַזאַ מחותנתטע און אַזאַ מחותן. די מחותנתטע איז גראַדע אַ פיין היימיש ווייבל אָבער נישט גענוג קלאַסי´ פאַר מיין שוועסטער און דערצו מיט אַזאַ מחותן וויל זי אוודאי נישט וויסן. מיין שוואָגער טענהט אַז דעם אבי הבנ’ס עבירות זענען נישט ערגער פון אַ צווייטנס נאָר פשוט ער האָט אַ לויז מויל אויך און דאָס איז זיין אמתע עבירה.
פרעגט מען מיר, ´נו, און וואָס זאָגסט דו?´ זאָג איך,´און וואָס זאָגט די מיידל?´קוקן זיי מיך אָן און זאָגן אַז זיי נעמן איר יאָ אין באַטראַכט אָבער מען קען דאָך נישט איגנאָרירן די משפּחה. מיין אַנדער שוואָגער שרייט אַריין: וועלן מיר זען ווי דו וועסט אויסזען ווען דיין זון וועט אַהיים קומען מיט אַ ספרדיש מיידל´מיט אַ שמייכל פון אַ זיגער אויף אַ שלאַכטפעלד.
דערווייל ווערט מיין פּלימעניצע אַלץ עלטער און ווערט אַלץ ווייניקער אינטערעסירט אין חתונה האָבן, בפרט נאָך אַז איר עלטערע שוועסטער האָט שוין צו מזל געבוירן אַ קינד און זי ערוואַרט אַז די גאַנצע משפּחה זאָלן אויפפּאַסן אויף איר עופעלע ווייל זי האָט געדאַרפט מקיים זיין שמונה עשרה לחופה און תשעה עשרה לקימפּעטאָרן. מיין שוועסטער און שוואָגער ווייסן נישט צי דער צווייטערס שווערעקייטן זענען אַ ברכה צי אַ קללה און בעטן נאָר אַז דער ריכטיקער זאָל שוין אונטערקומען, און פון זייער תשעה באב זאָל שוין ווערן אַ חמשה עשר באב.
|