פאַרשטייען פאַרשטייסטו אַז איך בין דעם רבונו של עולמס אַ שליח, נאָר קיין לייכטע שליחות איז דאָס ניט. די איידלסטע אַרבעט טו איך און יעדער האַלט אַז איך בין אַ רוצח גאָר. און מיר איז דאָס אויך ניט קיין אָנגעלייגטע זאַך. אָט דערפרייט זיך אַ מענטש מיט די קינדער, מיט אַ ספרל, מיט אַ פּענעצל ברויט, מיט אַ גלעזעלע משקה, און אָט פאַל איך אַריין און מאַך אים אָן אַ פּלוצימדיקן טויט. ביי די מקורבים באַקומט זיך אַז ס’איז עק וועלט. מען זיצט און מען קלאָגט. שוין איינמאָל אַ מלאכה בזויה!
--
ליטע, אַזוי האָט מען געזאָגט, איז אַ לאַנד, ניט פון שלש רגלים נאָר פון “שתי רגלים”. ווי גליקלעך מ’איז ניט געווען אַז מ’האָט אויפגעשטעלט די סוכה, ווי געשמאַק די ערשטע צוויי טעג יום=טוב, אַזוי טרויעריק איז חול=המועד געוואָרן.
חול=המועד סוכות. דעם גאונס יאָרצייט.
ווער ס’איז נאָר אויף גאָטס וועלט געווען דאַמאָלסט אַז ס’האָט זיך דער אומגליק געטראָפן, אָ=דער האָט שוין אייביק פאַר די אויגן געהאַלטן דעם “שוואַרצן חול=המועד”, אַזוי האָט מען עס אָנגערופן. פורמאַנעס האָבן ווילד אָנגעטריבן די פערד אין אַיעטוועדער ישוב. מיט גאָרניט קיין בעל=עגלהשע טרערן האָבן זיי כליפּענדיק אויסגעשריען: “געשטאָרבן דער גאון”.
אין “די זיבן גובערניעס” איז קיין איד ניט געווען וואָס זאָל ניט געדענקען, אויגנשיינלעך ווי ביי היינטיקן טאָג אַ זאַך אַז ס’טרעפט, אַוואו ער איז דאַמאָלסט געשטאַנען און וואָס ער האָט דאַמאָלסט געמאַכט, אין כל=שהוא פון אַ רגע ווען מ’האָט געבראַכט צו טראָגן די בשורת מות.
ביי קינדערלעך אָן אַ שיעור איז עס די ערשטע מעשה=שהיה געווען וואָס אויפן זכרון.
אַזאַ מין איד איז אין סוויר געווען: עלע=לייזער בר’ אברהם=אבא הכהן. פון קיצור וועגן האָט מען אים עלע=לייזער בר’ אבא גערופן. ווייטער האָט מען ניט געקירצט. גראָד יעמאָלט זיינען אין סוויר זיבן מאַן געווען וואָס מ’האָט זיי עלע=לייזער גערופן.
דער עלע=לייזער בר’ אבא איז אַ גביר אַ מילנער געוועזן, אַ איד אַ הדרת=פּנים מיט ברייטע פּלייצעס. די באָרד איז געווען ביי אים שאַטען, אַן אויסגערונדיקטע ווי אַ האַלבע לבנה. אים האָט געהערט די אַלטע וואַסערמיל וואָס אין שטראַטשע, הינטער סוויר, אויפן שימענישקער וועג. ער האָט נאָך מיט וויין און מיט בראַנפן געהאַנדלט, נאָר דער איד איז אַלעמערשטן אַ מילנער געווען. אין די וואָכעדיקע טעג איז ער אַרומגעגאַנגען אַ שניי=ווייסער פון די מעל.
דער אויבערשטער האָט אים אין אַלע זיינע טואונגען וואויל געבענטשט.
עלע=לייזער בר’ אבא איז אַ בא בימים געוואָרן. ער האָט פאַרשטאַנען אַז לאַנג וועט ניט געדויערן ביז וואַנען ער וועט צו זיינע אבות ניט אָנקומען אויפן סווירער בית=עולם ביי דער גרויסער סווירער אָזערע. האָט ער ביים לעבן נאָך די וואַסערמיל אַוועקגעגעבן דעם בכור ישראל=יוסף, יעיסקע מילנער האָט מען אים גערופן, און אים געבענטשט אַזוי צו זאָגן:
- יעיסקע! די פּראַצע זאָל מען אַזש אין ווילנע שמעקן! אַזש אין ווילנע!
אַלע אַנדערע געשעפטן זיינע, אויך די הייזער, אַ סך הייזער זיינען ביים אים געווען, האָט ער געטאָן פאַרקויפן.
בשעת מעשה האָט ער אַליין אָפּגעקויפט אַ שיינע אַלטע שטוב אויפן דאָרף, ביי ריטאַן, וואָס צווישן ניקראַשון און ליטוואַן.
די שטוב איז אויף אַ בערגעלע געשטאַנען. צום בערגעלע האָבן זיך אַראָפּגענידערט וואָלקנדלעך, עלעהיי די שטוב אַ הייב טאָן אַרויפצוצו. אויפן בערגעלע איז געווען אַ וועלדעלע מיט קאַשטאַנעס. רונד אַרום זיינען געווען פּויערשע פעלדער וואו מ’האָט געפּאַשעט, ווער קי און ווער שעפּסן. דערצו האָט מען פאַרזייט אויך, ווער בולבעס און ווער בוריקעס.
דאַמאָלסט איז געווען איינגעפירט אַז גבירים נדבנים האָבן אונטערגעשפּאַרט ראשי ישיבה מיט קרן, זיי זאָלן מאַכן אַ “כולל”. אין כולל האָט מען נאָך דער חופּה ווייטער געלערנט. עלע=לייזער בר’ אבאן איז עס ניט וואוילגעפעלן געווען. אין לערנען האָט ער נאָר פון זקנים געהאַלטן. “זאָלן די באַלעבאַטימלעך בעסער פאַרן הויזגעזינד דאגהנען”, אַזוי האָט ער געזאָגט. “אויב פון יגדיל תורה ויאדיר וועגן, איז פאַר זקנים, און ווייטער קיינעם”.
האָט עלע=לייזער בר’ אבא מסדר געווען אַז אַלטע תלמידי חכמים זאָלן אויסלעבן די יאָרן אין דער שיינער שטוב וואָס אויפן ריטאַנער בערגל. זיצן און לערנען. אָן דאגת פּרנסה. ווייטער פון גאַנצן טומל, צום רבונא דעלמא אַלץ נעענטער.
אים האָט געדאַכט אַז דער איינפאַל איז אים איינגעפאַלן אַז ער האָט יעמאָלט, אַ אינגעלע, אין סוויר נאָר דערהערט: “געשטאָרבן דער גאון”. עלעהיי דער גאון אַליין, אַז ער איז איבערגעפאָרן איבער סוויר, אַרויפצוצו אין אליהו הנביאס רייטוואָגן, וואָלט עס אים אַליין געטאָן זאָגן “אין די אייווערן אַריין”.
עלע=לייזער בר’ אבא איז אַלע זיינע יאָרן אַרום און אַרום געפאָרן, האָט ער אין זינען געהאַט וועמען אין ריטאַן אַראָפּברענגען. ער האָט זיי פון עולמות=געלטער, איינגעלייגטע אין קאַזנאַטשייסטווער באַנק וואָס אין סווינציאַן, חיונה נאַרייעט ביז איבער די מאה ועשרים שנה. אַ דינסט אַ שטומע האָט ער אויסגעזוכט, כדי אין לערנען זאָל זי ניט טאָן איבעררייסן.
אין דער אַלטער שטוב אין ריטאַן זיינען צוועלף צימערן געווען. האָט עלע=לייזער בר’ אבא אָפּגעפּאַסט ביי זיך אַז פאַרן גיין אַ גאַנג דאַרף ער צוועלף לערנער אויסזוכן. כשבטי ישראל.
שיער ניט יעדער האָט זיך אָפּגעזאָגט. איבערקלייבן זיך אויף דער עלטער אין די הרי חושך, אין פּויערשע פעלדער וואו קיין בית=מדרש איז קיינמאָל ניט געשטאַנען, די מקורבים איבערלאָזן, דאָס אַלץ איז ביי זיי קיין עסק ניט געווען.
קיין ריטאַן האָט מקובלים געצויגן, איבערקערער פון וועלטן אין ח”ן, וואָס לעבן זיך סיי ווי ביחידות אַליין, ווער אַן אלמן און ווער אַ גרוש, און ווער ס’איז פאַרזעסן. זיי איז באַשיימפּערלעך געווען אַז מיט אַ רוח=הקודשל האָט דער גאון ביים שטאַרבן אַריינגעזאָגט אין האַרצן פון אַ אינגעלע, אַז ווען ער וועט אויסוואַקסן זאָל ער אַ גרויסער גביר ווערן, ווען ער וועט אויסלעבן די יאָרן זאָל ער מיט זיין עשירות אַן אתחלתא דגאולה צוציען. ניט מיט קיין רבין, ניט מיט קיין הויף, נאָר מיט אויפשטייגן אין לערנען.
און דאַמאָלסט, אַז די צוועלף צימערן זיינען אין ריטאַן באַוואוינט געווען, די שטומע דינסט האָט ער איינגעאָרדנט אין ליטוואַן ניט ווייט, האָט מען עלע=לייזער בר’ אבאן אין סוויר מוסיף געווען צו זיינע אבות.
דער עלטסטער פון די צוועלף זקנים אין ריטאַן האָט אַ טאָלק געמאַכט. ישראל=וועלע האָט מען אים גערופן, ער איז געווען איבער די ניינציק. דאָס איז געווען אַ ברייטער איד, די באָרד איז ביי אים געווען מיט טויזנט שפּיצן, זיי האָבן ביי אים אָנגעגרייכט ביז צו די לענדן. אום שבת האָט מען אין תורה גערעדט, אַזוי האָט ער איינגעסדרט, און אין די וואָכעדיקע טעג האָט מען קיין וואָרט פאַר די ליפּן ניט געבראַכט. אַז די אַלע רייד נעמען דאָך אַראָפּ.
קיין מושב=זקנים אידן זיינען דאָס אין ריטאַן ניט געווען. פון אַלדאָס לערנען און פאַסטן זיינען זיי פלינק און זשוואַווע געבליבן.
אין שבתדיקע שמועסן, אַן אימפּעריאַל אַ וואָרט, איז מען רזי עולם דערגאַנגען, סודות וואָס גלימען אין מעשה מרכבה, אין ספירות און אויף הימלען. ווער עס פאַסט באַשטענדיק און קיין הונגער ליידט ער זיך ניט אָן, דעם געראָט עס אין די שפּעט=ביינאַכטן, ווען קיין פייגל צוויטשערן ניט און די סאָווע הוילט, זיך צו באַהעפטן מיט נשמות טהרות פון די עולמות העליונים.
ווער עס האָט זיך מיט דער נשמה פון שמעון בר יוחאי באַהאָפטן און ווער מיטן אר”י הקדוש, ווער מיט ר’ חיים וויטאַל און ווער מיט יהודה=לייב פּאַכאָוויצער.
יעדער האָט פאַר זיך געלערנט און געטאָן אין זיין חדר, מערניט די תעניתים האָט ישראל=וועלע דער עלטסטער מסדר געווען מ’זאָל פּראַווען בבת=אחת. זעקס און דרייסיק טאָג אויפאַמאָל האָט מען צוגעפאַסט, נאָר אַ גלאָז וואַסער אינדערפרי האָבן זיי אַלע טאָג אויסגעטרונקען, שבת און יום=טוב - צוויי גלאָז מעד. דעם זיבן און דרייסיקסטן טאָג האָט די שטומע דינסט אַ מילכיקע סעודה דערלאַנגט. צו קיין פלייש מיט קיין פיש האָט מען זיך אין ריטאַן ניט צוגערירט.
דער אינגסטער איז געווען דאָרטן אַ איד אַ זיבעציקער, סענדער שאַרקאָוושינער האָט מען אים גערופן.
אים איז אין די נעכט ניט געלונגען זיך באַהעפטן מיט קיין ווייטע נשמות. אין די טעג איז ביי אים אַ ספק געווען צי ער האָט אַ שווערן ענין רעכט משיג געווען אין די קבלה ספרים. דאָס איז געווען אַ גמרא=איד.
טיף אין אַ לאַנגען תענית אַריין איז סענדער שאַרקאָוושינער איינגעפאַלן, אַז אויב נשמות פון מקובלים, ווער רעדט נאָך מלאכים, קען ער ניט אויסזוכן, טאָ זאָל ער גאָר נעמען אויפן צימבל דעם מלאך=המות. וואָס איז דאָס פאַר אַ מעשה, אַז צדיקים גמורים, די שופרא דשופרא פון כנסת ישראל טוט דער מלאך=המות הרגענען. אַז זיי קומט גאָרניט, איז דאָך אַפּשיטא, אַז מען דאַרף אים צו משפּט רופן.
לאַנגע נעכט האָט ער זיך קלאַפּאָטשעט. דערהערט האָט ער די סאָווע. נאָר אין פינף און דרייסיקסטן טאָג פון זיין תענית דאַמאָלסט, האָט ער דעם מלאך=המות אָנגעטאַפּט.
פון שמועסן אום שבת איז סענדער שאַרקאָוושינער דערגאַנגען אַז אַ מקובל, אַז ער באַהעפט זיך מיט אַ נשמה טהורה, איז דאָס אים לויטערע פרייד. נאָר וואָס, אין יענער רגע, אַז ער האָט זיך געכאַפּט, אַז דער מלאך=המות איז מיט אים וואָרהאַפטיק דאָ אין זיין חדר אינעם “קבלה קלויז”, אַזוי’ט מען די ריטאַנער שטוב גענומען אָנרופן, האָט ער זיך אָנגעשראָקן אימת מות. איין קלייניקייט, מיטן מלאך=המות זאַלבעצווייט.
אים האָט געדאַכט אַז דער מלאך=המות טוט זיך בייזערן:
- ר’ איד! אַז ס’איז ניטאָ וואָס צו ריידן, איז רוף ניט! שתיקה! אַ גוטע נאַכט!
סענדער האָט אַראָפּגעלאָזן דעם קאָפּ אַ פאַרשעמטער. די ליפּן האָט ער פאַרפּרעסט.
יענעם שבת האָט ער אויסדערציילט די שכנים וואָס האָט פּאַסירט. זיי האָט די זאַך פאַרכאַפּט. דעם סענדער שאַרקאָוושינער איז געלונגען אַראָפּברענגען אין זיין חדר אין ריטאַן דעם מלאך=המות. ביי זיי האָט ניט געפעלט וואָס אויסצופרעגן. אַ קלייניקייט, דעם מלאך=המות אַראָפּרופן אין ריטאַן.
ישראל-וועלען איז גאָרניט געפעלן געווען די אויפרעגעניש. אָפּלייגן האָט ער ניט געקענט. האָט ער ביי סענדער שאַרקאָוושינער געבעטן, ער זאָל שבתע=נאַכט נאָכאַמאָל אַראָפּרופן דעם מלאך=המות. אַרום אים וועט מען שטומערהייט זיצן.
וכך הווה.
ביי די צוועלף נושאי ח”ן, פון ישראל=וועלע דעם עלטסטן און ביז סענדער שאַרקאָוושינער דעם אינגסטן, איז הכרת נשמה געווען. דער מלאך=המות איז וואָרהאַפטיק ביי זיי אין חדר געווען. זיי האָט אָנגעכאַפּט אַ פאָרכצומער פּחד. איין קלייניקייט, מיטן מלאך=המות זאַלבענאַנד.
אַז דעם מלאך=המות קען גראַדע איינפאַלן אימיצן אָנטאָן אַ טויט, דאָס האָט מען קיין מורא ניט געהאַט. ס’איז אַפּשיטא, אַז מ’טרייסלט זיך אָפּ פונעם לבוש איז אַ מדרגה. אינעם יום המות פליט דאָך אָפּ די נשמה אַ פרייע, אַז זי איז נאָר אַן אויסגעלייטערטע.
סענדער שאַרקאָוושינער האָט אָנגענומען האַרץ. דעם יש וואָס אין צימער האָט ער דער ערשטער גענומען אויספרעגן.
- מלאך=המות! וואָס איז דער שכל אַז אַ מענטש דאַרף ד ו ו ק א שטאַרבן? ניט שייך צי די נשמה ווערט ביים לעבן אויסגעלייטערט צי ניט, ניט שייך, צי ער איז אַ מתקן פון וועלטן, צי אַ קליפּה ממש?
- ר’ איד! בעסער איז געווען אַז דו האָסט צוגעשוויגן!
עפּעס אין דעם ערך האָט זיך יעדן געהערט, ניט קיין שטימע נאָר אַ בת=קול פון ווערטערלאָזע רייד, אָפנוואָרלעך און קלאָר, ווי ביי די מקובלים פון אַמאָל.
און סענדער האָט אַראָפּגעלאָזן דעם קאָפּ אַ פאַרשעמטער. די ליפּן האָט ער פאַרפּרעסט. געזאָלט אויספיינען זיך, אַנטפּלעקט ער זיך גאָר פאַר אַ שוטה. אין קבלה קלויז איז צו חרפּה געווען, אַז דער זעירא שבחבריא רעדט מיטן מלאך ניט ווי מען באַדאַרף צו ריידן.
האָט אַ צווייטער גענומען זיך אויסטענהן.
- אַז ניט אייביק, טאָ פאַרוואָס ניט לענגער אַ ביסל? אַז ניט אַלע, טאָ פאַרוואָס ניט אָטאָ די וואָס ביי זיי איז דער גוף אַ כלי לטובה?
- אַז ס’אַלץ ניט מיין עסק! - האָט מען בת=אחת אַ תשובה דעשפּירט, קלאָר ווי אַ וואָרטלאָזער ווינט דאַמאָלסט אַז כסלו פאַלט אין טבת אַריין.
דערזען ווי אַ צווייטער האָט זיך פאַררעדט, האָט זיך ישראל=וועלע געכאַפּט אַז דאָ איז חל דער “במקום שאין איש השתדל להיות איש”. דאָ איז שייך דער “איש איש כלשונו”. דאָ איז ניט ר’ שמעון בר יוחאי, ניט יהודה=לייב פּאַכאָוויצער. דאָ איז אַ מלאך וועמענס שליחות עס איז פאַר קיינעם ניט געדאַכט מענטשן צו טייטן. איז דאַרף מען מיטן מלאך=המות ריידן לויט זיין שטייגער. אַז ער קלייבט זיך עפּעס וואָס זאָגן, האָט ער צו וויסן געגעבן מיט אַ ברומעניש, און נאָך דער ברומעניש האָט ער צוגעשוויגן אַ צייט. און נאָכן שווייגן האָט ישראל=וועלע געגעבן לשון, אַזוי צו זאָגן:
אַ יישר=כח אַז דו ביסט אין ריטאַן אַראָפּ. אַז רופן רופט מען דיר “מלאך=המות” איז דאָך עס גלאַט ניט מטעם הנימוס. לגנאי איז דאָס! אומאיידלקייט וואָס איז פון אומוויסן אַרויס. גרויסער גאַסט! אורח נכבד! ווי אַזוי רופט מען דיר אָן?
- אָט אַ איד אַ חכם! נשמיאל רופט מען מיר, אויסגעלייטערטע נשמות לייז איך אויס פון די גופים! אָדאָס איז מיין שליחות.
- אַ הויכע שליחות, איי אַ געבענטשטע! “אויסגעלייטערטע נשמות” זאָגסטו דאָך, אַ סימן אַז אַנדערע נשמות ווערן ניט אויסגעלייזט, הייסט דאָס אַז ביי זיי הרגעט אַוועק נשמיאל המלאך די גופים מיט די נשמות אינאיינעם?
- רחמנא לצלן! וואָס קען איינפאַלן!! ביי די מערסטע וואָס שטאַרבן אָפּ איז עס גאָרניט מיין עסק. מענטש מיינער! אַ קערפּער וועבט זיך אויס, איז ער אויסגעוועבט. אַז ער איז דאָך געמאַכט געוואָרן אינגאַנצן אויף אַ ביסל פון אייערע ערדישע יאָרן! גאָט מיינער! ביי איינעם אַ האַרץ און ביי איינעם די אָדערן! ווי ווער! אַ ז יי ג ע ר קען אייביק לעבן. פּלאַצט די ספּראָנזשינע שטעלט מען אַ נייע. אַז דער קערפּער שעפּט זיך אויסעט קען מערניט צוקוקן דער פעלדשער!
- דערפון איז געדרונגען אַז ביי די מערסטע וואָס שטאַרבן אָפּ איז עס גאָרניט דיין אַרבעט, נשמיאל המלאך!
- ריכטיק געזאָגט געוואָרן!
- זיי שטאַרבן ווייל דער גוף איז קאַליע געוואָרן און שוין!
- און שוין!
- און מיט די נשמות וואָס ווערט?
- ביי אַ סך איז גאָר ניטאָ קיין ריכטיקע נשמה, מערניט אַ שטומפּ, אַ שמצל, אַ קיימא=לן גאָרניט מיט גאָרניט.
- און ביי זיי אַלעמען גייט אויס דער שטומפּ אינאיינעם מיטן גוף?
- ס’קען אַלץ זיין. פון אַלצדינג וואָס גייט ניט אין מיין שליחות אַריין קען איך דאָך ניט וויסן! אַ מלאך האָט דאָך איין שליחות מערניט! נאָר ביי די מענטשעלעך האַלט זיך יעדער בעל=גאווה אַז אויף אַלצדינג קען ער זיך אויס.
- איז לאָמיר די זאַך פאַרשטיין. וואו נאָר אַן אויסגעלייטערטע נשמה, דאַמאָלסט שטאַרבט אָפּ דער מענטש דורך דיר, נשמיאל המלאך.
- הלוואַי וואָלט אַזוי געווען! נאָר ס’טרעפט ניט זעלטן אַז עס טשעפּעט זיך צו צום גוף אַ קרענק, דאַמאָלסט גייט די נשמה לאיבוד, סיידן זי קען זיך אויסלייזן אויף אַן אופן וואָס איז מיר ניט וואוילבאַקאַנט.
- הייסן הייסט דאָס, אַז אַ נשמה, אַפילו אַן אויסגעלייטערטע נשמה, ווערט פון אונטערגאַנג געלייזט נאָר און בלויז אַז דו, נשמיאל המלאך, קוילעסט דעם גוף, כדבעי, און טאָמער ניט, טאָמער טשעפּעט זיך צו אַ קרענק, ווערט זי אַ סברא פאַרפאַלן פּונקט ווי ביי אומאויסגעלייטערטע נשמות, פּונקט ווי ביי די וואָס ביי זיי איז דאָ מערניט אַ שטומפּ פון אַ נשמה?
- איי אַ בעל=לשון!
- איז וואַרט זשע. אַז אַ נשמה ביי אַ בר=נש האַלט זיך אין איין אויסלייטערן, און קיין קרענק האָט זיך צום גוף ניט צוגעטשעפּעט, אַוואָס דאַרף מען אָטאָ די נשמה אָפּרייסן פונעם גוף אַז דער מענטש קען טאַקע פּועלן לטובה?
- וואָס דאַרף מען, וואָס דאַרף מען! אַז דער גוף איז סיי ווי אַ מאַכאַרייקע אויף אַ פּאָר יאָר. סיי ווי סיי וועט ער זיך אויסוועבן! דער תמצית פון מיין שליחות איז דאָך אָפּצוראַטעווען די נשמה איידער אַ חולאת טוט זיך צוטשעפּענען! דער מענטש האַלט אַז איך שיק צו די קרענק. סתם אַ שטות! דער גרעסטער שונא איז מיר אַ קרענק ביי אַ מענטשן מיט אַן אויסגעלייטערטער נשמה! איך דאַרף דאָך אַריינכאַפּן אַז די נשמה איז באַהאָפטן מיט אַ געזונטן גוף! אַנדערש קען ניט זיין.
- אַזוי גאָר? אָט איז די מעשה, נו, הייסט דאָס, נשמיאל המלאך, אַז ביים אויסלייזן אַ נשמה פון אַ גוף גייען פונדעסטוועגן לאיבוד די מעשים טובים דאָ אויף דער וועלט וואָס דער מענטש וואָלט בכח געווען אויפטאָן אַז מען וואָלט ביי אים אויסלייזן די נשמה אַ ביסעלע שפּעטער?
- מענטש מיינער! אַז ס’ווערט עפּעס וואָס פאַרלאָרן איז דאָך עס מיעוטא דמיעוטא. מעגסט מיר גלייבן, אַלצדינג וואָס אַ מענטש טוט ניט אויף אין די יאָרן פונעם גוף דאָ אויף דער וועלט, וועט ער אַפּשיטא ניט אויפטאָן אַז ער וועט זיך אַרומדרייען אַ ביסעלע לענגער. גאָר אַנדערש איז די זאַך, גאָר אַנדערש. אַן אויסגעלייטערטער נשמה ווערט שטאַרק נמאס, אַלמאַי זי ליגט פאַרשפּאַרט אין אַ גוף וואָס ווערט וואָס אַמאָל מער קאַליע, זי רופט צו מיר אַרויסעט און בעט רחמים, איך זאָל איר אויסלייזן. אויסלייזן! ניט אַלץ קען אַ מלאך! אָט האָט מען מיר אַנוסטן בבת=אחת אַרויסגערופן קיין סוויר און קיין סמאַרגאָן. האָב איך אין סוויר באַוויזן און אין סמאַרגאָן --- נו, אַלצדינג קען מען ניט.
- אַ סברא אויך אַז דער כח הזיווג, דער עצם צונויפהעפט פון דער נשמה מיטן גוף שעפּט זיך אויס, און די צעשיידונג דאַרף קומען אַפילו אָן אַ קרענק.
- דאָס איז שוין דיינע זאַכן. איך ווייס נאָר פון מיין שליחות.
- קלאָר. און ווי אַזוי טוט טייטן דער מלאך נשמיאל?
- פּלוצלונג! איך נעם אַרום די נשמה גאַנצערהייט, צאַרט און מיט ליבשאַפט, זי זאָל ניט געניזוקט ווערן. וואו נאָר ס’טרעפט, אַז אַ מענטש גייט אַרום ווי אים גייט זיך, און מיטאַמאָל טרעפט מען דעם מענטשן אַ טויטן, איז אַ סברא אַז דאָ איז מיין אַרבעט. אַז איך לייז אויס די נשמה, שטעלט זיך גלייך אָפּ דער גוף.
- הייסט דאָס אַז אַלע דיינע טויטן זיינען פּלוצימדיקע, נאָר ניט אַלע פּלומצימדיקע טויטן זיינען דיינע?
- געכאַפּט! ביי אַ פּלוצימדיקן טוט איז פונדעסטוועגן אַ סברא אַז דאָס בין איך, אויב ניט איך איז פון מיינע מענטשן. ס’טרעפט אַז איך שיק אַ שליח פון די מענטשעלעך. אַז אַ מענטש הרגעט אַוועק אַ מענטשן ווי פונדערלופטן אַרויס, דאָרטן וואו ס’הייסט ביי אייך אַז דער וואָס הרגעט האָט פּלוצלונג עמיצן מיט אַ שפּיז צעשטאָכן, מיט אַ ביקס דערשאָסן, מיט אַ האַק פאַרהאַקט, איז עס עלול צו זיין מיינער אַ שליח.
- איך פאַרשטיי אַז דאָס איז ניט דיין שליחות, נשמיאל המלאך, נאָר אָט וואָס: ביי די אַלע אויסגעלייטערטע נשמות וואָס דו אַליין לייזט ניט אויס פון די גופים, אַשטייגער אַז דו האָסט ניט באַוויזן, אָדער עס האָט זיך צוגעטשעפּעט אַ חולאת, אָדער אַנדערש גאָר, בלייבט אַז מעגלעכקייט אַ אַנדערע הייליקע מלאכים לייזן אויס אויף אַן אַנדער אופן?
- ווייס איך ניט.
- אַ לעצטע קשיא מעג מען פרעגן?
- אַדרבא.
- דיין שליחות, הייליקער מלאך, באַשטייט אין אויסלייזן אויסגעלייטערטע נשמות פון גוף. בשעת מעשה ווערט דער גוף גלייך געטייט. צו וואָס עפּעס פּלוצלונג? וואָס איז שייך?
עס איז געוואָרן אין צימער אַ שטילשווייגעניש, עלעהיי דער מלאך איז זיך מישב פאַרן ענטפערן. די צוועלף מקובלים זיינען זיך ווייטער געזעסן, אין שטאַרער דערהייבונג פון באַהעפטונג מיט אַ מלאך. די מינוטן האָבן זיך ווי שעהן געצויגן. און אַז דער מלאך נשמיאל האָט גענומען געבן לשון, האָט ער זיך אַ ביסל צערעדט.
פאַרשטייען פאַרשטייסטו אַז איך בין דעם רבונו של עולמס אַ שליח, נאָר קיין לייכטע שליחות איז דאָס ניט. די איידלסטע אַרבעט טו איך און יעדער האַלט אַז איך בין אַ רוצח גאָר. און מיר איז דאָס אויך ניט קיין אָנגעלייגטע זאַך. אָט דערפרייט זיך אַ מענטש מיט די קינדער, מיט אַ ספרל, מיט אַ פּענעצל ברויט, מיט אַ גלעזעלע משקה, און אָט פאַל איך אַריין און מאַך אים אָן אַ פּלוצימדיקן טויט. ביי די מקורבים באַקומט זיך אַז ס’איז עק וועלט. מען זיצט און מען קלאָגט. שוין איינמאָל אַ מלאכה בזויה!
איז מיט קאָפּ הער אויס. ביי די מערסטע, איז ניט נאָר וואָס ס’איז קיין אויסגעלייטערטע נשמה ניטאָ, סאיז גאָר ניטאָ אַזאַ מין נשמה וואָס לאָזט זיך לייטערן. פאַראַן מערניט אַ שמצל, אַ שטומפּ.
זוימען פון אַ נשמה זיינען צו די זוימען וואָס אויפן פעלד ניט געגליכן. זיי דורשטן דאָך נאָך אַ שטילער צופליסעניש פון וואַסער. דאַמאָלסט שפּראָצן זיי אויף. דער טוי אַלע טאָג, די אַלע רעגנס, דאָס קען מען אַלץ גלייכן בלשון בני אדם צום חינוך, צו אַלצדינג וואָס אַ קינד לערנט זיך אָן בהדרגה. דער חינוך קען צושפּייזן, דער מענטש זאָל אויסוואַקסן אַ געלערנטער. קוים האָט עס אָבער צו דער נשמה.
אַ לויטערע נשמה קען דורך צווייערליי צינורות ווערן: אָדער זי איז אַ נשמה וואָס האָט זיך פון פריער שוין אויסגעלייטערט און איז אַריין אין גוף פון אַ מענטשן, אַשטייגער ביי דער מאַמען אין בויך, דאָס הייסט על=פּי גלגול.
אָדער, פאַרקערט: גלאַט אַ שטומפּ וואָס האָט זיך אָנגעצונדן.
און ווי אַזוי צינדט זיך אָן אַ שטומפּ עס זאָל פון אים ווערן אַ נשמה וואָס איז מסוגל צו אויסלייטערונג, אַ, ר’ איד? אַז אַ מענטש קוקט אָנעט מיט די אויגן דעם פּלוצימדיקן טויט פון אַ מענטשן מיט אַן אויסגעלייטערטער נשמה, און יענער איז אים אַזש נאָענט, נפשו קשורה בנפשו, דאַמאָלסט אין דער רגע פון אויפרודערונג פון ציטער קלאַפּ, דאַמאָלסט טוט אַ כאַפּ אָן די נשמה מיט אַן אימהדיקער אָנצינדעניש, אש להבה איז דאָס, און זי טוט ברענען מיט די פייערן פון אויסלייטערונג.
אגב אורחא, דער פּלוצימדיקער טויט איז אַ סגולה סיי צו אַ צינדונג און סיי צו אַ גלגול, ניט אַזאַ וואָס ביי אַ נשמה וואָס גלגולט זיך אַשטייגער אין אַ קינד ביי דער מאַמען אין בויך אַריין, נאָר וואָס דען אַ גלגול ישר, וואו די אויסגעלייטערטע נשמה טוט גלייך אויך אַן אָרט אַ שפּרונג אַריבער אינעם געזונטן גוף אַריין.
אַזוי צי אַזוי זעט מען ניט ביי אייך אויף אייער וועלט קיין שום זאַך ניט. גראַדע ביי אונדז אין די ספירות טוט בליצן אַ בהלהדיקער בליץ. און דאַמאָלסט איז ביי אונדז יום=טוב, אַז אַ נשמה האָט זיך אָנגעכאַפּט. אַזאַ מין זאַך האָט באַשיימפּערלעך געזען מערניט איין מענטש, יחזקאל בן בוזי הכהן, וואָס האָט עס וואָרט אין וואָרט געשילדערט: כמראה זוהר כעין החשמל.
אַצינד, ר’ ישראל=וועלע, טו איך אומקערן זיך צו מיין שליחות, מחמת בשעת די רייד נאָך ווערן פאַרפאַלן אויסגעלייטערטע נשמות. אַ גוטע נאַכט, ווייטער פריינט. אַ גוטע וואָך, נאָענטער בת=קול.
און דעם מלאך=המות האָבן די ריטאַנער פאַר זכאי שבזכאי געמשפּט, כולו זכאי.
מ’האָט געדרונגען, אַז שטאַרבן דאַרף מען דווקא אין די ד’ אמות פון אַ נאָענטן. טאָמער וועט די נשמה זיין גענוג אַן אויסגעלייטערטע, טאָמער וועט די נשמה פּלוצלונג אויסלייזן דער מלאך נשמיאל, זאָל עס אַ קנויט זיין, די נשמה פון נאָענטן זאָל זיך בשעת מעשה אָנכאַפּן, אָדער די אייגענע זאָל אינעם נאָענטן גלאַט אַריבער. אַזוי און אַזוי, עס זאָל אין די הימלען זיין כמראה זוהר כעין החשמל.
פון די צוועלף ריטאַנער, האָבן זיך עלף אַוועקגעלאָזן אַהיימצוצו, איש איש צו זיין הויזגעזינד און זיין נחלה.
נאָר ישראל=וועלע דער עלטסטער האָט זיך ווייטער געלעבט, שוין איינער אַליין, אין דער שטוב וואָס אויפן ריטאַנער בערגל. אים איז גלאַטער געווען די נשמה זיינע ווייטער אויסצולייטערן פּראַווענדיק התבודדות, ווייט פון מענטשן און רעש. אים איז גלאַטער געווען קלערן, אַז אויב ער וועט נאָר די נשמה אויסלייטערן, וועט זי אַמאָל אין אַ נייעם מענטשן אַריין על=פּי גלגול, אפשר אין טויזנט יאָר אַרום.
די שטומע דינסט האָט אים נייע וואַסער פון ברונעם אַלע טאָג אויסגעדרייט, זי האָט אים דערלאַנגט צוויי גלאָז מעד אום שבת און איין מאָל אין זיבן און דרייסיק טעג האָט זי אים אָנגעגרייט אַ מילכיקן מאָלצייט.
אַלצדינג האָט ער אויפגעשריבן. ער האָט אָנגעהויבן מיט: “תולדות ר’ אליהו אליעזר בר’ אברהם אבא הכהן מק”ק סוויר דליטא”. דערגאַנען איז ער ביז צו “דברי המלאך נשמיאל המכונה מלאך המות אשר דיבר בבית המקובלים אשר בריטאן”.
אַז די נשמה זיינע האָט מען ווי ניט איז אַרויפגערופן אויף די הויכע היכלות פון ליטע, אים איז געווען הונדערט יאָר, האָט מען דעם קונטרס אַוועקגעטראָגן קיין ווילנע צו ראָמען. דאָרטן האָט מען אים אַרויסגעלאָזן, “ליקוטי ריטאן לר’ ישראל וועלא”, אַזוי האָט ער געהייסן. אַ ביסל רבנים איז דאָס שטאַרק ניט=אָנגעלייגט געווען, האָט מען ווייניק אָפּגעדרוקט. היינט איז ער, דער ספר, פון די ריכטיקע יקר=המציאותן. | 
